مکانهای تاریخی تبریز | معرفی معروفترین بناها و جاذبههای تاریخی تبریز
تبریز یکی از کهنترین و مهمترین شهرهای ایران است که با پیشینهای چند هزار ساله، نقش پررنگی در تاریخ، فرهنگ و تمدن کشور داشته است. این شهر که در دورههای مختلف، بهویژه عصر ایلخانان، صفویان و قاجار، از مراکز مهم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران به شمار میرفت، امروزه نیز با آثار تاریخی ارزشمند خود، یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری کشور است. از بازار تاریخی تبریز و مسجد کبود گرفته تا خانههای تاریخی، موزهها و بناهای باشکوه، هر گوشه از این شهر روایتگر بخشی از تاریخ ایران است. بسیاری از گردشگران پیش از سفر به دنبال مکانهای تاریخی تبریز هستند تا برنامهای کامل برای بازدید از مهمترین جاذبههای این شهر داشته باشند. در این مطلب از مجله آفتاب، با معروفترین مکانهای تاریخی تبریز، تاریخچه، ویژگیها و نکات مهم بازدید از هر یک آشنا خواهید شد.
فهرست محتوا
-
بازار بزرگ تبریز؛ نگین درخشان تاریخ و اقتصاد
-
مسجد کبود؛ فیروزه اسلام در قلب تبریز
-
ارگ علیشاه؛ یادگار ۷۰۰ ساله ایلخانیان
-
خانه مشروطه؛ موزهای برای تاریخ معاصر ایران
-
مقبرهالشعرا؛ آرامگاه ادیبان و شاعران ایران
-
خانه پروین اعتصامی؛ محل تولد بانوی شعر فارسی
-
مسجد جامع تبریز؛ تلفیق معماری سلجوقی و قاجار
-
عمارت شهرداری (میدان ساعت)؛ نماد تبریز مدرن
-
عون بن علی (عینالی)؛ تلفیق تاریخ، طبیعت و تفریح
-
ربع رشیدی؛ دانشگاه بزرگ قرون وسطی
-
روستای تاریخی کندوان؛ شگفتی معماری صخرهای
-
جمعبندی نهایی
تبریز را باید یکی از کهنترین و تاریخیترین شهرهای ایران دانست که قدمت آن به دوران اشکانیان و ساسانیان بازمیگردد. این شهر که به «شهر اولینها» معروف است، در دل خود گنجینهای از آثار تاریخی، فرهنگی و معماری بینظیر را جای داده که هر کدام داستانی از شکوه و عظمت این دیار را روایت میکنند. در این مقاله از مجله سبز زندگی، به عنوان یک راهنمای جامع، با مهمترین و دیدنیترین مکانهای تاریخی تبریز آشنا خواهید شد. همراهمان باشید تا سفری در گذر زمان داشته باشیم و با آثار ارزشمند این شهر کهن آشنا شویم.
بازار بزرگ تبریز؛ نگین درخشان تاریخ و اقتصاد
بزرگترین و شناختهشدهترین جاذبه تاریخی تبریز، بازار بزرگ آن است که با مساحتی بالغ بر یک کیلومتر مربع، عنوان بزرگترین بازار سرپوشیده جهان را یدک میکشد. این بازار باشکوه که در سال ۱۳۸۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، بیش از ۵۵۰۰ حجره، ۲۰ راسته، ۲۵ تیمچه و ۳۵ سرا را در خود جای داده است. معماری خیرهکننده بازار با طاقها و گنبدهای آجری، نمونهای برجسته از هنر معماری ایرانیاسلامی است. از زمان رونق جاده ابریشم تا دوره صفویان، این بازار همواره یکی از مهمترین مراکز تجاری ایران بوده است.
بهترین جا برای سفر یک روزه اطراف تهران | معرفی زیباترین مقصدهای طبیعتگردی و تفریحی نزدیک تهران
نکات بازدید:
- آدرس: مرکز شهر تبریز، خیابان تربیت
- ساعت بازدید: همه روزه از ساعت ۸ صبح تا ۱۷ (به جز روزهای جمعه و تعطیلات رسمی)
- دسترسی: نزدیکترین ایستگاه مترو، ایستگاه شهید محققی است که با چند دقیقه پیادهروی به بازار میرسید
مسجد کبود؛ فیروزه اسلام در قلب تبریز
مسجد کبود یا مسجد جهانشاه که به «فیروزه اسلام» نیز معروف است، یکی از شاهکارهای معماری دوره قراقویونلوها محسوب میشود. این مسجد در قرن نهم هجری به دستور سلطان جهانشاه و با همت دخترش صالحه خاتون ساخته شد. کاشیکاریهای لاجوردی و فیروزهای آن چنان چشمنواز است که نظر هر گردشگری را به خود جلب میکند.
متأسفانه این مسجد در زلزله سال ۱۱۹۳ هجری قمری آسیبهای جدی دید و گنبد آن فرو ریخت. با این حال، ایوان و ورودی اصلی آن از تخریب در امان ماندند و در سالهای اخیر بازسازیهای ارزشمندی روی آن انجام شده است. هنوز هم میتوان ردپای هنر خطاطی و کاشیکاریهای نفیس را بر دیوارهای آن مشاهده کرد که هر کدام داستانی از شکوه گذشته را روایت میکنند.
نکات بازدید:
- آدرس: خیابان امام خمینی، روبهروی کوچه صدر، جنب پارک خاقانی
- ساعت بازدید: همه روزه از ساعت ۸ صبح تا ۱۷:۳۰
- هزینه ورودی: حدود ۳۰,۰۰۰ تومان برای گردشگران داخلی
ارگ علیشاه؛ یادگار ۷۰۰ ساله ایلخانیان
ارگ علیشاه یا ارگ تبریز، یکی دیگر از آثار ارزشمند تاریخی این شهر است که در سده هشتم هجری قمری به دستور تاجالدین علیشاه گیلانی، وزیر ایلخانی، ساخته شد. این بنا در ابتدا به عنوان مسجدی با طاقی بلند طراحی شد، اما به دلیل ریزش سقف در حین ساخت، پروژه ناتمام ماند و بعدها به عنوان قلعه نظامی و انبار غلات مورد استفاده قرار گرفت.
امروزه تنها دیوار جنوبی این سازه عظیم باقی مانده که به عنوان یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی ایران شناخته میشود. این ارگ با قدمت حدود ۷۰۰ سال، در طول تاریخ کاربریهای متعددی داشته و شاهد رویدادهای تاریخی بسیاری بوده است.
نکات بازدید:
- آدرس: ضلع جنوبی تقاطع امام خمینی و خیابان فردوسی، نزدیک میدان ساعت
- ساعت بازدید: به دلیل قرارگیری در فضای باز، در تمام ساعات شبانهروز قابل بازدید است
- هزینه ورودی: رایگان
بهترین مکان های تفریحی تهران برای خانواده | جاهای دیدنی و سرگرمکننده برای آخر هفته
خانه مشروطه؛ موزهای برای تاریخ معاصر ایران
خانه مشروطه تبریز که به خانه حاج مهدی کوزهکنانی نیز معروف است، یکی از مهمترین مکانهای تاریخی مرتبط با جنبش مشروطه در ایران محسوب میشود. این خانه در سال ۱۲۴۷ هجری شمسی به سبک معماری قاجاری ساخته شد و در دوران اوج جنبش مشروطه، محل تجمع و همفکری سران مشروطهخواه از جمله ستارخان، باقرخان و ثقهالاسلام تبریزی بوده است.
معماری این خانه با پنجرههای اُرسی، آینهکاریهای زیبا و حیاط سرسبز، نمونهای کامل از خانههای اعیانی دوره قاجار است. امروزه این بنا به موزه مشروطیت تبدیل شده و اسناد، مجسمهها و تندیسهای چهرههای مطرح این دوره در آن به نمایش گذاشته شده است.
نکات بازدید:
- آدرس: خیابان شهید مطهری، روبهروی مسجد جامع
- ساعت بازدید: بهار و تابستان از ۹ صبح تا ۱۹:۳۰، پاییز و زمستان از ۹ صبح تا ۱۷:۳۰
- هزینه ورودی: ۳,۰۰۰ تومان
مقبرهالشعرا؛ آرامگاه ادیبان و شاعران ایران
مقبرهالشعرا تبریز، یکی از ارزشمندترین گورستانهای تاریخی ایران است که بیش از ۴۰۰ شاعر، عارف و ادیب نامی در آن به خاک سپرده شدهاند. از جمله مشاهیر مدفون در این مکان میتوان به اسدی طوسی، قطران تبریزی، خاقانی شروانی و استاد شهریار، شاعر معاصر، اشاره کرد.
قدمت این گورستان به ۸۰۰ سال پیش بازمیگردد و بنای یادبود آن با معماری منحصربهفرد، تلفیقی از هنر سنتی و مدرن است. این مکان در محله سرخاب تبریز واقع شده و هر ساله پذیرای حدود یک میلیون مسافر و گردشگر است.
نکات بازدید:
- آدرس: محله سرخاب، خیابان ثقهالاسلام، تقاطع عارف
- ساعت بازدید: ۸ صبح تا ۱۸ عصر
جاهای دیدنی شیراز | معرفی بهترین مکانهای گردشگری و تاریخی شیراز
خانه پروین اعتصامی؛ محل تولد بانوی شعر فارسی
خانه پروین اعتصامی، محل تولد و سالهای اولیه زندگی این شاعر برجسته ایرانی است. این خانه با مساحت ۱۳۰۰ مترمربع دارای دو اتاق، یک سالن و حیاطی باصفاست. معماری آن به سبک خانههای قدیمی و با نمای آجری ساخته شده است.
تالارهای این خانه به نمایش آثار و وسایل شخصی پروین اعتصامی اختصاص دارد و مجسمه طلاییرنگی از این شاعر نیز در آن نصب شده است. این خانه در سال ۱۳۸۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
نکات بازدید:
- آدرس: خیابان عباسی، جنب مسجد میرآقا، کوچه ساوجبلاغی، پلاک ۶
- ساعت بازدید: ۹ صبح تا ۱۴ (و در برخی منابع تا ۱۷)
- هزینه ورودی: ۵,۰۰۰ تومان
مسجد جامع تبریز؛ تلفیق معماری سلجوقی و قاجار
مسجد جامع تبریز که از دوران سلجوقیان برجای مانده، یکی دیگر از جاذبههای تاریخی این شهر است. این مسجد که در کنار بازار بزرگ تبریز قرار گرفته، تلفیقی از معماری قدیم و جدید را به نمایش میگذارد و در طول تاریخ چندین بار بر اثر زلزله تخریب و بازسازی شده است.
ستونهای هشتگوش آجری و گچبریهای ظریف و هنرمندانه از جمله ویژگیهای منحصربهفرد این مسجد هستند. موقعیت مکانی آن در کنار بازار، بازدید از آن را در حین گشتوگذار در بازار بسیار آسان کرده است.
نکات بازدید:
- آدرس: خیابان شهید مطهری، انتهای بازار تبریز
عمارت شهرداری (میدان ساعت)؛ نماد تبریز مدرن
عمارت شهرداری تبریز که در میدان ساعت (ساحات قاباغی) قرار دارد، یکی از نمادهای اصلی شهر تبریز محسوب میشود. این بنا در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به سبک معماری نئوکلاسیک اروپایی ساخته شد و برج ساعت چهارصفحهای آن از فاصله دور قابل مشاهده است.
بخشی از این ساختمان به موزه اختصاص داده شده که میتوانید از آن بازدید کنید. موقعیت مرکزی این بنا در میدان ساعت، آن را به یکی از پررفتوآمدترین نقاط شهر تبدیل کرده است.
نکات بازدید:
- آدرس: مرکز شهر تبریز، میدان ساعت
عون بن علی (عینالی)؛ تلفیق تاریخ، طبیعت و تفریح
مجموعه عینالی یا عون بن علی در شمال تبریز و بر فراز رشتهکوه سرخاب قرار دارد. این مجموعه مشتمل بر کوه، آرامگاه، تلهکابین و امکانات رفاهی است و به یکی از مقاصد محبوب گردشگران تبدیل شده است. از بالای این کوه میتوانید منظرهای بینظیر از شهر تبریز را تماشا کنید و از هوای پاک کوهستانی لذت ببرید.
ربع رشیدی؛ دانشگاه بزرگ قرون وسطی
ربع رشیدی مجموعهای علمی و آموزشی بود که در دوره ایلخانیان توسط خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی، وزیر دانشمند سلطان محمد غازان، بنیاد نهاده شد. این مجموعه که در دامنه کوههای سرخاب و منطقه باغمیشه قرار داشت، در زمان خود یکی از بزرگترین مراکز علمی جهان محسوب میشد و بیش از ۵۰ پزشک از کشورهای هند، مصر و چین در آن خدمت میکردند.
متأسفانه این مجموعه علمی ارزشمند پس از قتل خواجه رشیدالدین غارت و با خاک یکسان شد و امروزه تنها بخشهای کوچکی از آن باقی مانده است.
روستای تاریخی کندوان؛ شگفتی معماری صخرهای
اگرچه کندوان در ۶۰ کیلومتری جنوب غربی تبریز قرار دارد، اما به دلیل اهمیت تاریخی و منحصربهفرد بودن، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری در سفر به تبریز محسوب میشود. این روستا که مانند کاپادوکیه ترکیه، دارای خانههای صخرهای است، یکی از سه روستای صخرهای جهان محسوب میشود و حدود ۷۰۰۰ سال قدمت دارد. هنوز هم حدود ۱۱۷ خانوار در این روستا زندگی میکنند و بافت سنتی آن با معماری جدید تلفیق شده است.
نکات بازدید:
- آدرس: ۶۰ کیلومتری جنوب غربی تبریز، شهرستان اسکو
راهنمای سفر به رشت با قطار ( مسیر، هزینه، زمان سفر و نکات مهم )
جمعبندی نهایی
تبریز با بیش از ۴۵۰۰ سال قدمت و لقب «شهر اولینها»، یکی از غنیترین شهرهای ایران از نظر جاذبههای تاریخی است. از بازار بزرگ و مسجد کبود گرفته تا خانههای تاریخی و مقبرهالشعرا، هر گوشه از این شهر داستانی برای گفتن دارد. برنامهریزی برای بازدید از این مکانها، شما را با بخش مهمی از تاریخ و فرهنگ ایران آشنا میکند و خاطرهای بهیادماندنی برایتان رقم خواهد زد.
🏛️ یک توصیه دوستانه: اگر قصد سفر به تبریز را دارید، حداقل ۳ روز برای بازدید از آثار تاریخی این شهر برنامهریزی کنید. یک روز را به بازار بزرگ، مسجد کبود و ارگ علیشاه اختصاص دهید، روز دیگر را به خانههای تاریخی و مقبرهالشعرا بپردازید و روز سوم را به عون بن علی و ائلگلی (شاهگلی) اختصاص دهید. فراموش نکنید که تبریز را در فصل بهار یا اوایل تابستان انتخاب کنید تا از هوای مطبوع آن لذت ببرید.
