داستان کشف آتش از شاهنامه فردوسی به همراه زبان ساده
داستان کشف آتش یکی از زیباترین و نمادینترین بخشهای شاهنامه است که در آن، هوشنگ بهطور اتفاقی آتش را کشف میکند و این رویداد بزرگ را نعمتی الهی میداند. این داستان علاوه بر روایت پیدایش آتش، نمادی از خرد، پیشرفت، تمدن و آغاز فصل تازهای در زندگی انسانهاست و جایگاه ویژهای در فرهنگ و ادبیات ایران دارد. فردوسی با زبانی حماسی و در عین حال روان، این ماجرا را به تصویر کشیده و اهمیت آتش را در زندگی بشر و شکلگیری جشن سده بیان کرده است. در این مطلب از مجله آفتاب، داستان کشف آتش از شاهنامه را بهصورت کامل ارائه میکنیم و سپس آن را به زبان ساده بازنویسی خواهیم کرد تا برای دانشآموزان، علاقهمندان به شاهنامه و همه دوستداران ادبیات فارسی، خواندنی و قابلفهم باشد.
یکی روز شاه جهان سوی کوه
گذر کرد با چند کس همگروهپدید آمد از دور چیزی دراز
سیه رنگ و تیره تن و تیز تازدو چشم از بر سر چو دو چشمه خون
ز دود دهانش جهان تیرهگوننگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ
گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگبه زور کیانی رهانید دست
جهانسوز مار از جهانجوی جستبر آمد به سنگ گران سنگ خرد
همان و همین سنگ بشکست گردفروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگنشد مار کشته ولیکن ز راز
از این طبع سنگ آتش آمد فرازجهاندار پیش جهان آفرین
نیایش همی کرد و خواند آفرینکه او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آنگاه قبله نهادبگفتا فروغی است این ایزدی
پرستید باید اگر بخردیشب آمد بر افروخت آتش چو کوه
همان شاه در گرد او با گروهیکی جشن کرد آن شب و باده خْوَرد
سده نام آن جشن فرخنده کردز هوشنگ ماند این سده یادگار
بسی باد چون او دگر شهریارکز آباد کردن جهان شاد کرد
جهانی به نیکی از او یاد کرد
این داستان به زبان ساده
روزی هوشنگ شاه همراه چند تن از یارانش برای شکار و گردش به سوی کوه رفت.
در میان راه، از دور موجودی بزرگ و هراسانگیز دید؛ ماری عظیم، سیاهرنگ، تندرو و ترسناک.
چشمانش مانند دو چشمه خون سرخ بود و از دهانش دود بیرون میآمد، چنان که گویی فضای اطراف را تاریک میکرد.
هوشنگ که پادشاهی هوشیار و دلیر بود، سنگ بزرگی از زمین برداشت و با تمام نیرو آن را به سوی مار پرتاب کرد.
اما مار بهسرعت از برابر سنگ گریخت.
سنگی که هوشنگ پرتاب کرده بود، به سنگ بزرگی دیگر برخورد کرد و هر دو سنگ از شدت برخورد شکستند.
در همان لحظه، از برخورد آن دو سنگ جرقهای درخشید و شعلهای از آتش پدید آمد.
مار کشته نشد، اما همین اتفاق راز بزرگی را برای انسان آشکار کرد؛ اینکه از برخورد سنگها میتوان آتش به دست آورد.
هوشنگ وقتی این نعمت را دید، خداوند آفریننده را ستایش کرد و سپاس گفت که چنین هدیه بزرگی را به انسان بخشیده است.
از آن پس، آتش را مقدس و ارزشمند دانست و آن را نشانهای از لطف و روشنایی الهی شمرد.
او گفت:
«این فروغ، هدیهای از سوی خداوند است؛ هر انسان خردمندی باید قدر آن را بداند و حرمتش را نگه دارد.»
آن شب، آتشی بزرگ، همچون کوهی از شعله، برافروختند و هوشنگ همراه یارانش گرد آن جمع شدند.
جشنی برپا کردند، شادی کردند و آن شب را به یاد کشف آتش، جشن سده نامیدند.
از آن زمان، جشن سده به یادگار از هوشنگ باقی ماند و نسلهای بعد آن را گرامی داشتند.
کاش همیشه پادشاهانی مانند هوشنگ بر جهان فرمان برانند؛ فرمانروایانی که با آباد کردن سرزمین و خدمت به مردم، نامی نیک از خود بر جای میگذارند و تا همیشه در یادها زنده میمانند.
داستان بنیان کردن آهنگری و صنعتهای دیگر به دست هوشنگ از شاهنامه فردوسی
